Bijles Schoolvakken Talen Muziek
Delen

Interessante Feitjes over Frans en Frankrijk

Vertaald door Klaas, gepubliceerd op 28/08/2019 Blog > Talen > 10 Feitjes over Frankrijk

Neem je Franse les of ben je in je eentje Frans aan het leren? Wil je meer weten over het fascinerend land dat ons van baguettes en baretten heeft voorzien? Lees dan verder! We hebben hier 10 interessante weetjes bij elkaar gezocht die je waarschijnlijk nog niet wist.

1. Er zijn in het midden van Frankrijk vulkanen

Het centrum van Frankrijk wordt door het Centraal Massief gedomineerd. Dit bergketen is door erosie zo lang afgesleten dat je het op sommige plaatsen niet meer een keten zou kunnen noemen. De Rhônevallei ligt tussen deze keten en de Alpen en is ouder dan zowel de Alpen als de Pyreneeën.

Enkele van de bergen waren vroeger actieve vulkanen. Maar wees gerust, de laatste uitbarsting vond plaats 4040 voor Christus, voordat het schrijven was uitgevonden en lang voordat staal was gesmolten.

Uitzicht op groene bergen van het Centraal Massief in Frankrijk | bron: Laurent Bailliet op Pixabay

Extinct volcanoes in the Massif Central. The Massif Central is a chain of mountains in France with extinct volcanoes. Photo credit: alpha du centaure on Visualhunt.com

2. Gallisch werd in Frankrijk gesproken lang voordat de Romeinen kwamen

Julius Caesar schreef er een memoire over en Goscinny en Uderzo maakten er een stripverhaal van: rond 58-50 voor Christus namen de Romeinen een gebied in die Gallië heette. Ze onderwierpen het hele gebied van wat nu Frankrijk heet (het hele gebied? Nee, een klein dorpje …) De mensen die daar woonden waren Kelten, enigszins verwant aan de Kelten van Brittannië en Ierland.  De Galliërs hadden al een op zichzelf staande taal die overeenkomsten had met het oude Brits, Wels en Cornisch maar verschilde van de Keltische talen die later Manx, Schots en Iers Gaelisch werden genoemd.

Gallisch werd in de meeste streken van wat nu Frankrijk is gesproken, behalve in Aquitaine, waar een voorloper van het Baskisch werd gesproken.

Er is in het Frans maar heel weinig Gallisch over. Slechts 150-180 woorden met hun afleidingen zijn er nog, en deze zijn vrijwel allemaal gebaseerd op het Latijn. Jammer voor Asterix.

Lutetië, een van de grootste steden van Gallië is nog steeds heel bruisend. Tegenwoordig heet het Parijs.

3. Het eerste Franse vorstenhuis was polygaam

Verschillende Germaanse stammen migreerden tijdens de chaos die ontstond na het uiteenvallen van het Romeinse Rijk door Europa en richtten nieuwe landen op. Het meest succesvol waren de Franken die een koninkrijk oprichtten die op zijn hoogtepunt bijna heel Frankrijk, een groot deel van België, Nederland en Duitsland besloeg.

Het eerste Frankische koningshuis werd de Merovingers genoemd naar een half-mythische oprichter die Merovech heette. En al waren ze christenen nadat Clovis (een vroege vorm van de naam Lodewijk) de kleinzoon van Merovech zichzelf liet dopen toch weerhield dat de Frankische koningen niet om meerdere vrouwen te hebben.

Dit is onder de kenners wat omstreden. Sommigen voeren aan dat ze de vrouwen na elkaar trouwden en de vorige wegdeden. De datums geven echter aan dat de koningen meervrouwigheid praktiseerden aangezien veel eerdere koninginnen nog steeds worden genoemd nadat de koning een tweede had getrouwd. Deze praktijk bleef plaatsvinden totdat Karel de Grote het hebben van meer vrouwen verbood.

De koningen hechtten ook groot belang aan de koninklijke lokken, het lange haar dat ze droegen en beschouwd werd als een belichaming van hun koninklijke macht.

4. Het Kasteel van Versailles had badkamers en ook toiletten

Als je Franse geschiedes wetenswaardigheden opzoekt zul je meestal wel een stuk vinden over de stank van het Franse hof in de 17e eeuw onder Koning Lodewijk XIV. Hij liet een nieuw paleis in Versailles bouwen, een eind van Parijs vandaan om veilig te zijn van de Parijse bendes die zijn kinderjaren hadden geterroriseerd toen hij op het Louvre woonde. Hij wilde tevens zoveel mogelijk edelen in de gaten houden.

Versailles is nu in Frankrijk een van de meest bezochte plaatsen

Naar verluidt compenseerde de nieuwe regeringshoofdstad zijn gebrek aan hygiene met pracht en praal. We weten dit van ooggetuigenverslagen die de stank van ongewassen lichamen  en urine en uitwerpselen in het paleis en de tuinen meldden. Versailles had echter wel degelijk sanitaire voorzieningen.

Wel is het waar dat de mensen in die tijd niet elke dag een bad namen. Langdurige onderdompeling in water werd beschouwd als ziekte verspreidend. Je wassen met een vochtig doekje geweekt in water of wat parfum op alcohol basis (dus ontsmettend) werd wel als fatsoenlijk gezien. De koning van Frankrijk had echter zijn eigen badkamers en hij bracht ook openbare baden aan voor gebruik door edellieden.

Het paleis van Versailles Niet iedereen gebruikte de voorzieningen op het Versailles. Er waren echter openbare badkamers, baden en rioolvoorzieningen aanwezig. | bron: denisflorent op Pixabay

Er was echter geen reden om je van je ontlasting te ontdoen in de gangen van het paleis. In het Versailles waren openbare toiletten voor wel 300 mensen. Gasten konden tevens altijd een voorbijgaande knecht aanroepen om een koninklijke toiletstoel te brengen.

De eerste toiletten met stromend water werden in 1727 aangebracht, en er was een stelsel water en afvoerbuizen die het vuil uit het paleis in de omringende moerassen afvoerde.

Waarom stonk het Versailles dan zo? Als de oog (of neus-) getuigen er tijdens grote bijeenkomsten waren, dan kan het best zijn dat mensen niet graag hun plek in de rij wilden opgeven en daarmee het zien van de koning zouden mislopen. Of ze waren gewoon gasten die niet op de hoogte waren van de voorzieningen. En dat iets fatsoenlijk was betekende nog niet dat iedereen er gebruik van maakte.

Als je Frankrijk bezoekt moet je beslist een rondleiding in het paleis van Versailles nemen en de plaats zien waar Marie Antionette leefde. Het is heel anders dan het kasteel in de Loire vallei, nog een toeristische attractie die je moet bezoeken tijdens je reis naar Frankrijk.

5. Er zijn overal ter wereld Franse scholen

Fransen houden ervan om te denken dat Frans nog steeds de “lingua franca” is, de spreektaal als twee mensen van verschillende landen elkaar ontmoeten. Helaas is dat niet langer het geval, maar er is nog een indrukwekkende hoeveelheid Franse sprekers verspreid over de hele wereld.

Sommigen leven in landen waar Frans nog steeds de moedertaal is of tenminste een officiële taal. Anderen zijn Franse diplomaten en werknemers van grote multinationale firma’s die de Franse economie ondersteunen en vaak in het buitenland zijn gedetacheerd. Er is zelfs een kleine Frans sprekende enclave op de Engelse Kanaaleilanden.

Dientengevolge begon de Franse regering in het buitenland Franse scholen op te richten waar les wordt gegeven in het Frans. Dit was niet alleen het geval in overzeese gebiedsdelen en territoria zoals Martinique, Guadeloupe, Frans Guiyana en allerlei Afrikaanse landen, maar bijna in alle grote steden overal ter wereld.

Het verschil tussen de Lycées Français en andere internationale scholen is dat ze allemaal het Franse lesrooster volgen. Een Franse expat kan dus van stad tot stad verhuizen en weer teruggaan naar Frankrijk en er toch van verzekerd zijn dat zijn kind op school steeds op koers blijft.

Hierdoor is het Franse schoolsysteem heel populair bij diplomaten (van bijvoorbeeld de VN) en bij andere mensen die regelmatig moeten verhuizen.

6. Wentelteefjes waren een manier om oud brood te gebruiken

Dit traditioneel gerecht (French toast geheten in het Engels) is erg geliefd in Frankrijk. Ze noemen het daar “pain perdu”, of “verloren brood”. Het zou ook wel “herwonnen brood” genoemd kunnen worden aangezien het een manier was om hardgeworden sneetjes te benutten die anders moeilijk te eten zouden zijn. Zelfs de armere gezinnen konden, tenminste op het platteland, aan melk en eieren komen. Het harde brood werd geweekt in een mengsel van deze twee etenswaren totdat het zacht werd. Daarna werd het gebakken en opgediend met boter of honing.

Slakken (escargot) en kikkerbillen zijn een deel van de Franse keuken maar ze worden niet door iedereen gegeten. Foie gras (lever van de vette gans) is voor feestelijkheden zoals Bastille Dag (de Franse nationale feestdag), maar pain perdu is naast de croissant een basisgerecht van het Franse ontbijt.

7. Eiffel bouwde een “geheim” appartement bovenop de Eiffeltoren

Gustave Eiffel is het meest bekend voor de naar hem genoemde stalen toren die hij voor de Wereldtentoonstelling van 1889 bouwde in de hoofdstad Parijs. Hij bouwde ook de steigers die het Vrijheidsbeeld rechtop houden en was hoofduitvoerder van dit grootse project.

Het was de bedoeling om de Eiffeltoren na twintig jaar weer te ontmantelen, maar nu maakt het samen met de Arc de Triomphe, de pyramide van het Louvre museum deel uit van de Franse cultuur. Eiffel vond het een slim idee om zijn eigen privéappartement erin te hebben waar hij geëerde gasten zoals wetenschappers en intellectuelen kon ontvangen. De ruimte had ook een eigen klein laboratorium. Hem werden duizenden francs aangeboden om het te verhuren, maar hij weigerde dit altijd.

Het appartement is op de derde verdieping en is nu vrij toegankelijk. Toeristen kunnen wassen beelden van Eiffel en Thomas Edison (een van zijn speciale gasten) in de knusse kamer bewonderen.

8. De Parijse Opera kweekt forellen en bijen

Als je het hebt over geheime woonruimten dan weet iedereen die The Phantom of the Opera heeft gelezen of gezien af van het ondergrondse meer in de kelders van de beroemde Parijse Opéra Garnier waar de Phantom zich verstopte. Wat je misschien niet weet is dat het meer echt bestaat en dat het is gebruikt om forel te kweken.

Een operahuis is een zwaar type gebouw die degelijke fundamenten nodig heeft. Het hoge waterniveau in het Parijse gebied betekende dat de kelders waar alle dure attributen, kostuums en achtergronden werden opgeslagen vaak zouden onderlopen. Om dat te voorkomen hield de architect rekening met watervloeden. Een groot gewelf ondersteund door stevige stenen pilaren bood ruimte voor het water. Daarboven waren de eigenlijke opbergruimten. En helaas was er geen geheim appartement waar een misvormde man eens leefde en afschuwelijke muziek schreef. Je kunt echter wel de box van Phantom (Nummer 5) huren om deze beroemde productie te bekijken.

Toegang tot de kelders van het garnier operagebouw De toegang tot het ondergrondse meer onder het Parijse operagebouw waar Gaston Leroux zijn Phantom of the Opera plaatste | bron: FR op Wikimedia Commons

Eens werden er forellen in het meer gekweekt. Dit is niet langer het geval, maar aan het plafond hangen bijenkorven en je kunt de honing in de cadeauwinkel kopen. Als je Frankrijk bezoekt moet je beslist dit operahuis gaan zien. Het gewelf is niet opgenomen in de rondleidingen, maar er zijn wel vaak costuum tentoonstellingen en de architectuur is geweldig.

9. Er wordt in sommige gebieden van India Frans gesproken

Als je iets weet van de Franse geschiedenis en haar kolonies dan verwacht je dat Frans gesproken wordt in Afrika, enkele landen in het Caraïbische gebied en in het Canadese Québec, maar India behoorde aan de Engelsen toe, nietwaar?

Nou, niet helemaal. Toen het Mughal rijk in India instortte en de thee en katoenrijkdommen de Europese machten aantrokken, zochten velen ervan om een voet aan wal te krijgen. Daaronder waren de Engelsen, de Nederlanders en ook de Fransen. Hun veroveringsdrang werd in de hand gewerkt door het feit dat de Indiërs het druk hadden met elkaar te bevechten. Iedere plaatselijke vorst beweerde dat hij de rechtmatige opvolger was in het volgende Mughal Rijk. Hierdoor waren ze gevoelig voor het goud dat de Europese afgevaardigden hen als lokmiddel voorhielden en de Europese legers die zouden kunnen helpen met hun streven.

De oorlogen in India waar Wellesly, later Duke van Wellington als strateeg ervaring opdeed waren evenveel tussen de Europese machten als tussen de koningshuizen van India. Engeland kwam voornamelijk als overwinnaar uit de chaos tevoorschijn, maar Frankrijk slaagde erin om bepaalde streken te veroveren en vast te houden. Dat was het geval in de streken die nu Punducherry en Chandannagar worden genoemd.

Tijdens de dekolonisatie werden deze twee regio’s aan India teruggegeven toen het zijn onafhankelijkheid verkreeg. Frans is evenwel een officiële voertaal van deze provincies gebleven.

10. De Franse vlag eert het koningshuis

Toen de Franse revolutionairen voor het eerst de tricolore – het blauw, wit en rood dat later de vlag van Frankrijk werd – waren ze helemaal niet zo revolutionair.

De eerste kockardes waren alleen maar blauw en rood, de kleuren van de vlag van Parijs. Generaal Lafayette stelde voor om wit eraan toe te voegen om adellijkheid aan te geven. De koninklijke wapens voerden ook de kleuren blauw, wit en rood.

De Franse vlag wappert fier in de wind De Franse vlag staat voor Parijs en de koning. Het is niet revolutionair van kleur | bron: Nathan Hughes Hamilton op Flickr

Alhoewel “à bas les aristos!” (neer met de aristocraten) een synoniem van de Franse revolutie is geworden, toch wilden de mensen eerst een adequate vertegenwoordiging in het États-Généraux (Staten Generaal, een vorm van parlement dat alleen samenkwam als het de koning uitkwam) en betaalbaar brood. De eerste intrede in de democratie was langs de lijnen van een constitutionele monarchie. Maar zowel het eindeloos geheenenweer van de koning en de opkomst van politieke fundamentalisme leidde veel revolutionairen en edellieden naar de guillotine en schiep een klimaat waarin de koning voor zijn leven en dat van zijn gezin vreesde.

Hij werd gevangengenomen terwijl hij naar Oostenrijk trachtte te vluchten doordat iemand zijn profiel op een muntstuk herkende. De Fransen hadden er genoeg van en vonden dat de koning hen had bedrogen. Hij werd omgebracht maar het koningschap werd tot twee keer toe in de daaropvolgende eeuw weer ingesteld. De koninklijke kleuren bleven op de Franse vlag al stellen sommigen dat het wit het Franse koninkrijk en zijn bevolking vertegenwoordigt en niet de monarchie zelf.

Delen

Onze lezers vinden dit artikel leuk
Heeft dit artikel je de informatie kunnen geven waar je naar op zoek was?

Had je hier echt helemaal niks aan?Volgende keer zullen we beter ons best doen!Oef, het gemiddelde! Niet beter dan dat?Bedankt! Stel je vragen hieronder in de comments.Het was een plezier je te kunnen helpen! :) (Beoordeel als eerste dit artikel)
Loading...
avatar